Interview met Eric Kluitenberg en Tania Goryucheva-
platform voor regeneratieve cultuur
Eric en Tania stellen zich voor
Als betrokken inwoners van het Groene Hart en vanuit hun kunstzinnige achtergronden, kwamen Eric Kluitenberg en Tania Goryucheva van het in Waddinxveen gevestigde Cool Mediators tot dit initiatief.
Tania is van huis uit kunsthistorica en heeft zich later veel beziggehouden met nieuwe media en innovatieve, interdisciplinaire onderzoeksmethoden rond maatschappelijke vraagstukken in relatie tot natuur en biodiversiteit. Tania is de projectmanager van het initiatief.
Eric heeft zich na zijn studie Kunsthistorie eerst beziggehouden met kunstbeleid. Vanaf de jaren ’80 van de vorige eeuw raakte hij geïnteresseerd in digitale media. Hij leidde onder andere de media-afdeling van De Balie in Amsterdam.
Daar ontmoette hij Tania, wat het begin vormde voor een samenwerking die tot vandaag doorloopt.
Waarom dit initiatief?
Eric en Tania gingen zich vanaf 2010 meer en meer bezighouden met de relatie tussen technologie en ecologie. Toen ze in 2018 naar Waddinxveen verhuisden, en dus inwoner werden van het Groene hart, raakten ze betrokken bij ecologische vraagstukken, die ze vanuit hun achtergrond verbonden met kunst en cultuur. Eric: “Er is veel druk op de regio, er wordt ruimte geclaimd voor nieuwe functies, die schuren met de traditionele functies. Onze visie is dat kunstenaars, maar ook ontwerpers en architecten, een vruchtbare bijdrage kunnen leveren aan het gesprek over de inrichting, het gebruik en de ontwikkeling van het gebied, door het perspectief te verschuiven. We kiezen hierbij voor een regeneratieve benadering, dat wil zeggen het creëren van gunstige omstandigheden voor zoveel mogelijke levende wezens. Dit is relevant voor de landbouw, maar ook breder”.
Regeneratieve cultuur omvat dus creatieve interdisciplinaire praktijken gericht op de verbetering van de ecologische kwaliteit van natuur en leefomgeving op basis van regeneratieve principes, gevoed door inspirerende ideeën en innovatieve methoden afkomstig uit kunst, ontwerp en architectuur
Uit dit uitgangspunt ontstond al in 2019 het idee voor een festival, maar COVID gooide roet in het eten. In 2023 pakten ze de draad weer op en kwamen ze via een bericht in de lokale krant in contact met LEADER. Het uitzicht op financiering zette het denkproces in een hogere versnelling en dit resulteerde in juni 2024 in een succesvolle aanvraag.
Wat is er gedaan en wat zijn de resultaten?
Dit proeftuinproject betreft de lancering van het Platform voor de Regeneratieve Cultuur en de realisatie van twee pilotprojecten die ook voorbeelden worden van de toekomstige activiteiten. Als onderdeel van het project wordt een nieuwe stichting met ANBI-status opgericht die het platform na afloop van het proeftuinproject verder ontwikkelt en beheert, een eigenstandige website en een videokanaal rond de activiteiten van het platform.
Eric: “we hebben een eigen, onafhankelijk video-kanaal ontwikkeld via Peertube, zodat we geen speelbal worden van de algoritmes van de grote social media bedrijven”. Er zijn inmiddels al zo’n 25 video’s op te vinden.
Om de werkwijze te concretiseren zijn twee pilotprojecten georganiseerd, waarvoor steeds een kunstenaar werd uitgenodigd om samen met de lokale bevolking en lokale organisaties dit project vorm te geven.
Zo was er een burger-onderzoeksproject gericht op water en veengebieden en aangrenzende landbouwgebieden rond de Nieuwkoopse Plassen, met de Duitse onderzoeker/kunstenares Anne Zarske. Zij werkt al sinds enige tijd samen met het Greifswald Mire Centre in Duitsland rond paludiculture, het productieve landgebruik van natte en vernatte veengebieden. Eric: “In dit project stonden transformaties in het landschap in het recente verleden en vooral de toekomst centraal onder de titel ‘verhalen uit het moeras’”.
Het tweede pilot project ontwikkelden Tania en Eric met de initiatiefnemers van de Tuinen van Boskoop, een LEADER-project uit de vorige periode, en werkten ze samen met de Deense kunstenares Christine Hvindt. Eric: “het project richtte zich op de vele levensvormen die zich in de bodem bevinden waar we meestal geen notie van nemen, maar die echter wel cruciaal zijn voor flora en fauna. Christine maakte dit toegankelijk door letterlijk een microfoon in de bodem te plaatsen om het bodemleven hoorbaar te maken”.
Tania: “deze pilots hebben veel mensen aangetrokken, ook doordat we het combineerden met lokale partijen en evenementen, zoals de Kunstmarkt Boskoop, waar meer dan 1.000 mensen op af zijn gekomen”.
Het Platform is inmiddels ook opgericht onder de naam Terristris. Eric: ‘dit is afgeleid van territoriaal, dus gericht op het gebied en specifiek de ecologische waarden van bodem en leefomgeving”.
De Groene Hart Biënnale
Het platform is vanaf het begin verbonden met de Groene Hart Biënnale, een nieuw internationaal festival voor kunst, design en regeneratieve cultuur in het Groene Hart dat in het voorjaar van 2026 haar eerste editie kreeg. Deze eerste editie vond vooral plaats op het terrein van Goudasfalt in Gouda van 30 mei tot en met 21 juni. Eric: “we kijken terug op een geslaagd festival. Uiteindelijke ambitie is om dit jaarlijks te gaan organiseren”.
Hoe gaat het verder?
De aanpak was er steeds op gericht om door het versterken van de lokale contacten en netwerken, er voor te zorgen dat lokale ontwerpers en architecten er verder mee aan de slag gaan. Eric: “dat lijkt te gaan lukken. Zo zijn we met Het Groene Huis in Boskoop bezig een kennis- en ontwikkeltraject op te zetten. Afgelopen juli was het eerste ronde tafelgesprek, waar gelijk al allerlei ideeën te berde werden gebracht rond nieuwe vormen van gebruik van kwekersgronden. We gaan dit de komende tijd verder uitwerken.”
